— Ik heb het appartement op naam van mijn moeder gezet en het geld aan mijn zus gegeven!

— “Ik heb het appartement op mijn moeder overgeschreven en het geld aan mijn zus gegeven!” — lachte de man terwijl hij het verzoek tot echtscheiding indiende.

Irina stond bij het raam en keek naar de oktoberbomen, waarvan de wind de laatste bladeren afrukt. Buiten regende het; de druppels gleden langzaam langs het glas naar beneden. In het appartement was het warm en gezellig — het resultaat van jarenlange inspanningen. Elk detail van het interieur, elk klein dingetje was met liefde uitgekozen. Dit was hun gezamenlijke nest, hun thuis, dat Irina en Aleksej vijf jaar geleden hadden gekocht, kort na hun huwelijk.

Het appartement stond op naam van beide echtgenoten. Dat leek toen een juiste en vanzelfsprekende beslissing. Een jong gezin, gezamenlijke plannen, een rooskleurige toekomst. Irina werkte als manager bij een groot logistiek bedrijf, Aleksej was ingenieur in een fabriek. Samen spaarden ze, samen verheugden ze zich over elke stap richting hun eigen woning.

Maar na verloop van tijd verscheen er een barst in hun relatie. Of eigenlijk geen barst, maar een hele kloof — systematisch gecreëerd door Irina’s schoonmoeder, Valentina Stepanovna.

De vrouw liet geen kans voorbijgaan om haar zoon eraan te herinneren dat bezit in de familie moest blijven. En met “familie” bedoelde Valentina Stepanovna uitsluitend bloedverwanten. Een echtgenote was volgens haar een tijdelijke figuur, die op elk moment uit Aleksejs leven kon verdwijnen.

— Alesja, denk toch eens na — zei Valentina Stepanovna telkens wanneer ze op bezoek kwam. — Wat als er iets gebeurt? Een scheiding, God verhoede? Het appartement is toch gezamenlijk. Je vrouw neemt de helft mee. En jij hebt er jarenlang keihard voor gewerkt — om het zomaar weg te geven?

Aanvankelijk schoof Aleksej die gesprekken terzijde. Irina zag hoe haar man fronste wanneer zijn moeder haar tirades begon. Maar geleidelijk veranderde er iets. Valentina Stepanovna werkte als water op steen — langzaam, maar doeltreffend. Haar woorden begonnen wortel te schieten in Aleksejs hoofd.

Irina merkte de veranderingen. Haar man werd afstandelijker, meer in zichzelf gekeerd. Waar ze vroeger alle financiële zaken samen bespraken, vermeed Aleksej nu zulke gesprekken.

— Alesja, zullen we bespreken hoe we gaan sparen voor de renovatie van de kinderkamer? — vroeg Irina.

— Ja, later wel — antwoordde hij, verdiept in zijn telefoon.

Het echtpaar had een zevenjarige zoon, Kirill. De jongen was net naar de eerste klas gegaan, en Irina wilde een goede studieplek voor hem inrichten. Daarnaast wilde ze Kirill inschrijven voor extra wiskundelessen. Haar zoon had talent, en Irina zag zijn potentieel.

Voor al die plannen was geld nodig. Irina legde elke maand een vast bedrag opzij. Ze spaarde geduldig en deed afstand van veel dingen. In plaats van een nieuwe herfstjas droeg ze haar oude. In plaats van met vriendinnen naar een café te gaan, kookte ze thuis.

— Spaar jij ook? — vroeg Irina haar man.

— Natuurlijk — antwoordde Aleksej. — Dat heb ik toch beloofd. We sparen samen.

Irina geloofde hem. Waarom zou je de man met wie je acht jaar hebt doorgebracht niet vertrouwen? Aleksej leek altijd betrouwbaar en verantwoordelijk. Precies daarom was Irina ooit verliefd op hem geworden.

Maar de werkelijkheid bleek heel anders.

Eind september werd Aleksej opvallend nerveus. Hij ging vaak met zijn telefoon naar een andere kamer en sprak half fluisterend. Irina luisterde niet af, maar ving onwillekeurig flarden van gesprekken op.

— Mam, ik zei toch dat alles goed komt… Ja, zo ga ik het doen… Natuurlijk, ze komt het niet te weten.

Onrust sloop Irina’s hart binnen. Wat mocht ze niet te weten komen? Waarover sprak haar man met Valentina Stepanovna?

Op een avond besloot Irina het rechtstreeks te vragen.

— Alesja, gaat alles wel goed met ons? Je bent de laatste tijd zo vreemd.

— Alles is prima — mompelde hij zonder zijn blik van het laptopscherm te halen. — Waar haal je dat idee vandaan?

— Je fluistert voortdurend met je moeder. En je bent zo geheimzinnig geworden.

— Irina, ik heb problemen op het werk, dat is alles. Een lastig project. Verzin niets wat er niet is.

Irina besloot niet door te drukken. Misschien waren het inderdaad werkproblemen. Aleksej had wel vaker stressvolle periodes waarin hij uitgeput en prikkelbaar thuiskwam.

Maar een innerlijke stem zei haar dat het niet alleen om werk ging.

Ondertussen handelde Aleksej. Stil, methodisch, volgens een plan dat Valentina Stepanovna voor hem had uitgestippeld.

Zijn moeder had hem overtuigd dat zijn vrouw vroeg of laat een echtscheiding zou aanvragen en de helft van het appartement zou opeisen. Volgens Valentina Stepanovna deden alle vrouwen dat. Eerst doen ze alsof ze liefhebbende echtgenotes zijn, en daarna nemen ze alles af wat is opgebouwd.

— Alesja, je moet jezelf beschermen — hield zijn moeder hem voor. — Schrijf het appartement op mij over. Het is maar tijdelijk. Als alles rustig is, geef ik het terug. Maar zo ben jij beschermd.

— En als Irina erachter komt? — aarzelde Aleksej.

— Hoe zou ze dat weten? Je zegt het gewoon niet. Je doet het stilletjes. En als het nodig is, zeg je dat het om bescherming van het bezit ging.

Aleksej twijfelde, maar het gezag van zijn moeder gaf de doorslag. Valentina Stepanovna wist precies waar ze moest drukken. Ze herinnerde hem eraan hoe hij haar altijd had gehoorzaamd, hoe ze haar hele leven voor hem had opgeofferd, en dat niemand behalve zijn moeder het beste met hem voorhad.

Begin oktober liet Aleksej een schenkingsakte opstellen. Daarvoor was de toestemming van de andere mede-eigenaar nodig — Irina. Maar hij vond een manier om die vereiste te omzeilen. Een notaris, een kennis van Valentina Stepanovna, hielp met de papieren. Aleksej vervalste de handtekening van zijn vrouw op de toestemming, en de documenten werden geregistreerd.

Het appartement was nu eigendom van Valentina Stepanovna.

De volgende stap waren de spaargelden. Irina had een eigen rekening waar Aleksej geen toegang toe had. Maar ze hadden ook een gezamenlijke rekening waarop ze spaarden voor grote aankopen. Daar stond een aanzienlijk bedrag op — het resultaat van jaren sparen.

Aleksej nam al het geld op. In één dag, terwijl Irina aan het werk was. Hij ging gewoon naar de bank en haalde het contant op.

Daarna gaf hij het volledige bedrag aan zijn zus, Svetlana.

Svetlana woonde in een andere stad en droomde altijd van een eigen bedrijf. De ene keer een schoonheidssalon, dan weer een bloemenwinkel — de dromen veranderden, maar één ding bleef hetzelfde: het gebrek aan geld om ze te realiseren.

— Svetka, hier — zei Aleksej terwijl hij haar een envelop met geld gaf. — Begin je bedrijf. Maar geen woord tegen iemand. Vooral niet tegen Irina.

— Waar heb je zoveel geld vandaan? — vroeg Svetlana verbaasd.

— Ik heb gespaard. Het is mijn spaargeld. Ik wil je helpen.

Svetlana stelde geen verdere vragen. Geld is geld. Ze nam de envelop aan en vertrok, enthousiast plannen makend voor de toekomst.

Aleksej voelde zich een held. Hij had zijn moeder geholpen, zijn zus geholpen. Hij had het bezit beschermd tegen mogelijke aanspraken van zijn vrouw. Valentina Stepanovna prees haar zoon en zei dat hij verstandig en vooruitziend had gehandeld.

— Nu is alles in veilige handen — zei ze. — Goed gedaan, jongen. Je bent een echte man.

Nu hoefde hij Irina alleen nog kwijt te raken. Aleksej begreep dat hij niet langer kon wachten. Vroeg of laat zou zijn vrouw ontdekken dat het geld van de rekening was verdwenen. Hij moest vooruit handelen.

Half oktober diende Aleksej in het geheim een verzoek tot echtscheiding in. Zonder zijn vrouw iets te zeggen verzamelde hij de benodigde documenten, schreef het verzoek en bracht het naar de rechtbank.

Als reden gaf hij formeel aan: onverenigbaarheid van karakters en het onmogelijk voortzetten van het huwelijk. De rechter stelde een voorlopige zitting vast over een maand.

Aleksej had tijd om Irina op het onvermijdelijke voor te bereiden.

Op de avond van 20 oktober kwam hij in een opgewekte stemming thuis. Hij neuriede zelfs iets terwijl hij zich in de hal uitkleedde.

Irina was in de keuken bezig met het avondeten. Kirill zat aan tafel te tekenen.

— Mama, kijk, ik heb een draak getekend! — riep de jongen vrolijk.

— Prachtig — glimlachte Irina terwijl ze de tafel dekte. — Alesja, eet je mee?

— Zo — antwoordde haar man en liep de kamer in.

Irina dacht dat hij zich ging omkleden, maar hij kwam al na een minuut terug. Hij bleef in de deuropening van de keuken staan en leunde met zijn schouder tegen het kozijn.

Er speelde een vreemde glimlach om Aleksejs mond — dezelfde die mensen hebben wanneer ze indruk willen maken.

— Kirjoesj, ga naar je kamer, ga spelen — zei hij tegen zijn zoon.

— Maar ik heb nog niet gegeten! — protesteerde de jongen.

— Ga. Ik zei het.

Zijn stem duldde geen tegenspraak. Kirill zuchtte ontevreden, maar gehoorzaamde. Hij pakte zijn tekening en liep weg.

Irina werd ongerust. Aleksej gedroeg zich zo alleen wanneer hij iets belangrijks — meestal onaangenaams — ging zeggen.

— Wat is er? — vroeg ze terwijl ze haar handen aan een handdoek afdroogde.

Aleksej nam een theatrale pauze. Daarna zei hij langzaam, elk woord proevend:

— Ik heb een verzoek tot echtscheiding ingediend. En ja, er is nog iets.

Irina verstijfde. De woorden drongen niet meteen tot haar door. Scheiding? Waarom? Waarvoor?

— Ik begrijp het niet — zei ze langzaam. — Waar heb je het over?

— Over het feit dat onze relatie voorbij is — glimlachte Aleksej. — En weet je wat het grappigste is? Jij blijft met niets achter.

Hij barstte in lachen uit. Hard, luid, alsof hij een geslaagde grap had verteld.

— Het appartement heb ik op mijn moeder overgeschreven. Al het geld van de gezamenlijke rekening heb ik opgenomen en aan mijn zus gegeven voor haar bedrijf. Dus reken maar nergens op. Je hebt niets.

Irina stond en keek naar de man die ooit haar echtgenoot was geweest. Ze keek aandachtig, onderzoekend. Ze probeerde te begrijpen of hij het meende of gewoon wreed grapte.

Maar zijn ogen lieten geen twijfel toe — het was geen grap.

— Zeg het nog eens — vroeg Irina zacht. — Ik wil zeker weten dat ik je goed heb begrepen.

— Zo vaak als je wilt! — lachte Aleksej. — Het appartement is niet meer van jou. Het geld ook niet. Ik heb alles geregeld. Je kunt je spullen pakken en kijken waar je gaat wonen. Ik heb al een echtscheidingsverzoek ingediend. Binnenkort ben je mijn probleem niet meer.

— Sinds wanneer dacht je hieraan?

— Al een tijd — wuifde hij. — Mama heeft het me ingefluisterd. Ze zei altijd dat bezit in veilige handen moet blijven. En een vrouw is maar tijdelijk. Vandaag is ze er, morgen niet meer.

— Ik begrijp het — knikte Irina.

Ze draaide zich om en ging naar de slaapkamer. Aleksej bleef in de keuken achter, tevreden met zichzelf. Hij had tranen, hysterie en geschreeuw verwacht. Maar zijn vrouw bleef vreemd genoeg rustig.

In de slaapkamer opende Irina de kast. Ze haalde een map met documenten tevoorschijn. Ze bladerde door de papieren: de eigendomsakte van het appartement, de koopovereenkomst, bankafschriften.

Alles was aanwezig.

Irina keerde terug naar de keuken. Aleksej zat aan tafel en maakte zijn soep op. Kennelijk had het gesprek zijn eetlust opgewekt.

— Alesja — zei Irina rustig terwijl ze de map op tafel legde. — Denk je echt dat alles zo eenvoudig is?

— Heb je soms twijfels? — snoof hij.

— Ja. Het appartement staat op ons beiden. Om het op je moeder over te schrijven, was mijn toestemming nodig. Die heb ik niet gegeven.

— Die heb je wel gegeven. Je herinnert het je gewoon niet — zei Aleksej onverschillig.

— Is mijn handtekening vervalst?

— En wat dan nog? Alles is al geregistreerd. Te laat om iets te veranderen.

Irina beet op haar lip. Ze ademde langzaam en gelijkmatig. Ze moest kalm blijven en zich niet door emoties laten meeslepen.

— Goed. En het geld van de rekening heb je zonder mijn medeweten opgenomen?

— Het was een gezamenlijke rekening. Ik had het recht.

— Je had het recht. Maar je gaf het niet uit aan het gezin — je gaf het aan je zus. Dat is verduistering van het gezinsbudget.

— Bewijs het maar — grijnsde Aleksej.

— Dat zal ik doen — beloofde Irina.

Ze pakte haar telefoon.

— Alesja, weet je dat vervalsing van documenten een strafbaar feit is? En een valse handtekening is eenvoudig te bewijzen met een expertise.

— Wie kan dat iets schelen? — wuifde hij weg. — Niemand houdt zich daarmee bezig.

— Ik wel — antwoordde Irina rustig. — We zien elkaar in de rechtbank. Daar zullen we zien wie met niets achterblijft.

Aleksej stopte met eten. Voor het eerst die avond verscheen er twijfel op zijn gezicht.

— Dreig je me?

— Nee. Ik leg alleen uit hoe het zal verlopen. Jij hebt de echtscheiding aangevraagd — prima. Ik zal deelnemen aan het proces. Tegelijkertijd dien ik tegenvorderingen in: tot nietigverklaring van de schenking, tot verdeling van de gemeenschap en tot schadevergoeding voor het opnemen van geld zonder mijn toestemming.

— Ga toch weg! — snauwde Aleksej. — Alles is al gedaan. Je bewijst niets.

— We zullen zien — haalde Irina haar schouders op.

Ze draaide zich om en verliet de keuken. Aleksej bleef alleen achter. Plotseling smaakte het avondeten niet meer.

De volgende twee weken verliepen in gespannen stilte. Aleksej leefde in het appartement alsof hij op een vulkaan zat. Irina maakte geen ruzie, schreeuwde niet en huilde niet. Ze zweeg en ging haar eigen gang. ’s Ochtends ging ze naar haar werk, ’s avonds kwam ze terug, kookte voor Kirill en legde haar zoon te slapen.

Met haar man sprak ze nauwelijks. Alleen over noodzakelijke zaken. Alleen over hun zoon.

Aleksej begreep niet wat er gebeurde. Hij wachtte op hysterie, dreigementen, smeekbeden. Maar zijn vrouw deed alsof er niets was gebeurd. Dat maakte hem nog zenuwachtiger dan tranen zouden hebben gedaan.

Een paar keer probeerde hij een gesprek aan te knopen.

— Irina, laten we rustig de situatie bespreken.

— We bespreken het in de rechtbank — antwoordde ze zonder van haar boek op te kijken.

— Misschien overdrijf je. Zo erg is het toch niet.

— We zullen zien.

Irina zei niets meer. Aleksej was woedend, maar had niemand om mee te discussiëren. Zijn vrouw ging simpelweg geen dialoog aan.

Ondertussen handelde Irina. Ze maakte een afspraak met een advocaat. Ze verzamelde alle documenten die van pas konden komen: bankafschriften, de eigendomsakte van het appartement, de koopovereenkomst, bonnetjes en rekeningen.

De advocaat analyseerde de papieren zorgvuldig.

— De situatie is onaangenaam, maar oplosbaar — zei hij. — Het appartement is tijdens het huwelijk gekocht, klopt dat?

— Ja.

— Dan is het gemeenschappelijk bezit. Zonder toestemming van de andere echtgenoot kan het niet aan iemand anders worden overgedragen. Als uw man de handtekening heeft vervalst, is dat al voldoende reden om de handeling nietig te verklaren.

— En het geld van de rekening?

— Dat is ook gemeenschappelijk bezit. Zelfs bij een gezamenlijke rekening mocht uw man het geld alleen uitgeven voor gezinsdoeleinden. Als hij het aan zijn zus heeft gegeven, is dat verduistering van het gezinsbudget. U kunt schadevergoeding eisen.

Irina knikte. Het plan werd duidelijk.

— Wat moet ik doen?

— Een tegenvordering indienen. Eisen dat de schenking nietig wordt verklaard, het vermogen wordt verdeeld en de schade wordt vergoed. Daarnaast een handschriftexpertise. Het kost tijd, maar de kansen zijn groot.

— Hoeveel tijd?

— Drie tot vier maanden. Misschien een half jaar, afhankelijk van de belasting van de rechtbank.

— Goed — zei Irina. — Laten we beginnen.

De advocaat stelde alle benodigde documenten op. Irina ondertekende ze en betaalde de diensten. Ze gebruikte het geld van haar persoonlijke rekening — dezelfde waarop ze had gespaard voor de renovatie en Kirills opleiding. Nu was het een investering in de toekomst — die van haarzelf en haar zoon.

De rechtszitting werd gepland voor begin december. De eerste zitting was voorlopig. De rechter maakte kennis met het dossier en hoorde beide partijen aan.

Aleksej kwam alleen. Zonder advocaat. Hij was ervan overtuigd dat alles snel en eenvoudig geregeld zou worden. De scheiding zou rondkomen, het appartement zou bij zijn moeder blijven, het geld bij zijn zus. Irina zou met niets vertrekken, zoals gepland.

Maar vanaf de eerste minuten van de zitting werd duidelijk dat alles heel anders zou verlopen.

— Burger Solovjov — richtte de rechter zich tot Aleksej. — U beweert dat het appartement van uw moeder is?

— Ja. Ik heb een schenkingsakte opgesteld.

— Heeft uw vrouw toestemming gegeven voor de vervreemding van het bezit?

— Ja.

De rechter bekeek de documenten.

— Hier is inderdaad een toestemming, notarieel bekrachtigd. Maar mevrouw Solovjova beweert dat de handtekening niet van haar is. We zullen een grafologisch onderzoek laten uitvoeren.

Aleksej werd lijkbleek.

— Maar waarom? De handtekening staat er toch?

— Ze staat er, maar wordt betwist. Het onderzoek zal uitwijzen of ze echt is.

Irina’s advocaat nam het woord.

— Edelachtbare, ik wil ook wijzen op het volgende. Het appartement is tijdens het huwelijk verworven en is volgens de wet gemeenschappelijk bezit. Zelfs als de toestemming echt was geweest, vereist een schenking serieuze gronden. Het onvoorwaardelijk overdragen van gemeenschappelijk bezit aan derden zonder compensatie kan nietig worden verklaard als zijnde in strijd met de rechten van de andere echtgenoot.

De rechter knikte.

— Genoteerd. Burger Solovjov, kunt u ook uitleggen wat er met het geld van de gezamenlijke rekening is gebeurd?

Aleksej schoof ongemakkelijk op zijn stoel.

— Ik heb het opgenomen.

— Met welk doel?

— Ik heb het aan mijn zus gegeven. Voor haar bedrijf.

— Dus gezinsbesparingen zijn zonder toestemming van uw vrouw besteed aan de behoeften van een derde?

— Het was ook mijn geld!

— Maar ook dat van uw vrouw — merkte de rechter rustig op. — Om welk bedrag gaat het?

Irina’s advocaat noemde het exacte bedrag. Aleksej vertrok zijn gezicht, maar bevestigde het.

— Mevrouw Solovjova eist de terugbetaling van de helft van dit bedrag — voegde de advocaat toe. — Aangezien het geld zonder haar toestemming is uitgegeven aan doelen die niets met het gezin te maken hadden.

De rechter besloot Svetlana, Aleksejs zus, op te roepen om uitleg te geven. Ook stelde ze een handschriftexpertise vast en verplaatste de hoofdzaak naar januari.

Aleksej verliet de rechtszaal donker als een onweerswolk. Hij belde zijn moeder.

— Mam, er zijn problemen. Ze willen de schenking nietig verklaren.

— Hoezo? — schrok Valentina Stepanovna. — Alesja, je zei toch dat alles correct was geregeld!

— Dat is het ook. Maar Irina eist een handschriftonderzoek. Ze beweert dat ze de toestemming niet heeft ondertekend.

— En wat nu?

— Ik weet het niet. En ze eisen ook terugbetaling van het geld. Ze zeggen dat ik gezinsbesparingen zonder toestemming heb uitgegeven.

Valentina Stepanovna zweeg.

— Alesja, weet je zeker dat je alles goed hebt gedaan? Misschien heeft de notaris ons in de steek gelaten?

— Daar nu over nadenken heeft geen zin — antwoordde hij. — We moeten iets beslissen.

Zijn moeder raadde hem aan met Svetlana te praten. Misschien zou zijn zus het geld teruggeven en zou het probleem opgelost zijn.

Aleksej belde Svetlana en legde de situatie uit. Hij vroeg haar om tenminste de helft van het bedrag terug te geven.

— Wat zeg je nou, Ljosjka? — verbaasde zijn zus zich. — Ik heb alles al uitgegeven! Ik heb een pand gehuurd, apparatuur gekocht, personeel aangenomen. Welk geld?

— Svetka, ik ben verplicht het aan mijn vrouw terug te betalen! Als jij het niet teruggeeft, moet ik zelf ergens geld zien te vinden!

— Dat is jouw probleem — zei Svetlana nuchter. — Jij hebt het geld zelf gegeven. Voor mijn bedrijf. Nu maak je ineens aanspraak?

— Svetlana, ik ben je broer!

— En dan? Ik heb je niet om dat geld gevraagd. Jij bood het zelf aan. Je zei dat het jouw spaargeld was, dat je wilde helpen. Nu blijkt het gezamenlijk geld te zijn en wist je vrouw van niets. Dat is jouw verantwoordelijkheid, niet de mijne.

Ze hing op. Aleksej bleef alleen achter met zijn probleem.

Het handschriftonderzoek duurde een maand. De uitkomst was voorspelbaar. De handtekening onder de toestemming was niet van Irina. De expert stelde vast dat het document door iemand anders was ondertekend — vermoedelijk Aleksej zelf, die probeerde het handschrift van zijn vrouw te imiteren.

Tijdens de hoofdzaak in januari maakte de rechter de resultaten bekend.

— De schenkingsakte wordt nietig verklaard — verklaarde ze. — De toestemming van de mede-echtgenoot was vervalst, wat grond is voor vernietiging van de overeenkomst. Het appartement keert terug naar de gemeenschappelijke eigendom van de echtgenoten.

Aleksej zat bleek, met gebalde vuisten.

— Daarnaast — vervolgde de rechter — is burger Solovjov verplicht om aan mevrouw Solovjova de helft van het bedrag terug te betalen dat van de gezamenlijke rekening is opgenomen en zonder haar toestemming is besteed aan doelen die niet met het gezin te maken hadden. Termijn: drie maanden.

— Maar ik heb dat geld niet! — riep Aleksej uit.

— Dat is uw probleem — antwoordde de rechter droog. — Mevrouw Solovjova kan zich tot een deurwaarder wenden voor gedwongen invordering.

Daarna ging de rechter over tot de echtscheiding en de verdeling van het vermogen.

— Gezien het feit dat er een minderjarig kind bij de echtgenoten woont, blijft het appartement bij de moeder en de zoon. Burger Solovjov is verplicht de woning binnen een maand te verlaten.

— Waar moet ik dan heen? — stamelde Aleksej.

— U kunt zich tot familie wenden. Uw moeder heeft, voor zover mij bekend, een woning.

De rechter sprak het volledige vonnis uit. Het huwelijk werd ontbonden. Het appartement bleef bij Irina en het kind. Aleksej moest alimentatie voor zijn zoon betalen en zijn ex-vrouw compenseren voor het opgenomen geld. Al het tijdens het huwelijk verworven vermogen werd bij helfte gedeeld, maar aangezien er behalve het appartement geen grote bezittingen waren, bleef het belangrijkste actief bij Irina.

Aleksej verliet de rechtszaal volledig gebroken. Hij lachte niet meer. Hij verheugde zich niet. Hij liep zwijgend verder, zonder de voorbijgangers op te merken.

Irina liep achter hem. Haar gezicht bleef kalm, maar vanbinnen woedde een storm van emoties: opluchting, vermoeidheid, voldoening — alles tegelijk.

Valentina Stepanovna ving haar zoon op bij de ingang van haar huis. Ze had gehoopt dat alles goed was gegaan, dat haar zoon het had gered. Maar aan Aleksejs gezicht was duidelijk te zien — het was slecht afgelopen.

— En? — vroeg ze.

— De schenking is nietig verklaard. Het appartement is terug bij Irina. Ik moet verhuizen. En ik moet het geld terugbetalen.

— Welk geld? — begreep Valentina Stepanovna niet.

— Het geld dat ik aan Svetlana heb gegeven. De rechter heeft beslist dat ik mijn vrouw de helft moet terugbetalen.

— Laat Svetka het teruggeven!

— Svetka weigert. Ze zegt dat alles is uitgegeven. Nu is het mijn probleem.

Valentina Stepanovna fronste. Het plan dat zo doordacht leek, stortte in één klap in.

— Alesja, je kunt toch niet zomaar zo’n bedrag ophoesten!

— Dat kan ik ook niet. Maar de rechtbank heeft het bevolen. Als ik niet betaal, zullen deurwaarders mijn rekeningen en bezit in beslag nemen.

— Welk bezit? Je hebt toch niets meer!

— Precies — antwoordde hij moe.

Zijn moeder zweeg en stelde toen voor:

— Misschien kun je ergens lenen?

— Van wie? Heb jij dat geld?

Valentina Stepanovna wendde haar blik af. Het geld was er — een kleine spaarpot voor noodgevallen. Maar het aan haar zoon geven zodat hij zijn ex-vrouw kon betalen? Dat voelde verkeerd.

— Alesja, ik kan je mijn spaargeld niet geven. Dat is voor mijn oude dag.

— Ik begrijp het — knikte hij. — Dan moet ik een lening nemen.

Aleksej sloot een lening af bij de bank. Tegen een hoge rente, voor drie jaar. Er was geen andere uitweg. Hij betaalde Irina de compensatie zoals door de rechtbank bepaald. Daarna pakte hij zijn spullen en verliet het appartement.

Valentina Stepanovna nam haar zoon in huis. Maar samenwonen bleek moeilijk. Ze herinnerde hem voortdurend eraan hoe alles goed had kunnen zijn als Irina niet zo hebzuchtig was geweest.

— Alesja, het is allemaal haar schuld! Ze heeft je zover gebracht!

— Mam, ik ben zelf schuldig — antwoordde hij vermoeid. — Je hoeft Irina niet de schuld te geven.

— Hoezo niet? Ze heeft het appartement teruggekregen!

— Het appartement was van ons samen. Ik probeerde haar haar huis en geld af te nemen. De rechtbank heeft gewoon de gerechtigheid hersteld.

Valentina Stepanovna was het daar niet mee eens. Maar ruzie maken had geen zin. Aleksej sloot zich in zichzelf op en sprak bijna niet meer.

Ook Svetlana verbrak het contact met haar broer. Ze was beledigd dat Aleksej om teruggave van het geld had gevraagd. Volgens haar was hij zelf schuldig omdat hij de gevolgen niet had voorzien.

De familie die Valentina Stepanovna zo had willen beschermen en bijeenhouden, viel uiteen. De zoon woonde bij zijn moeder, maar de relatie was gespannen. De dochter was vervreemd. De kleinzoon bleef bij de ex-schoondochter, en Aleksej kon zijn zoon alleen zien volgens het door de rechtbank vastgestelde schema.

Irina nam de sleutels van het appartement, verving de sloten en begon een nieuw leven. Ze schreef Kirill in voor extra wiskundelessen, zoals gepland. Ze renoveerde de kinderkamer en richtte een comfortabele studieplek in met een goed bureau en juiste verlichting.

Op een dag vroeg Kirill:

— Mama, waarom woont papa niet meer bij ons?

— Papa woont nu apart — antwoordde Irina rustig. — Maar je zult hem blijven zien. In het weekend ga je naar hem toe.

— Hebben we ruzie met papa?

— Nee, lieverd. Soms kunnen volwassenen gewoon niet samen wonen. Maar dat betekent niet dat papa niet van je houdt.

De jongen dacht even na en knikte toen. Kinderen accepteren veranderingen vaak makkelijker dan volwassenen.

’s Avonds ging Irina op de bank zitten en sloeg een plaid om haar benen. Buiten viel sneeuw. December liep ten einde. Binnenkort Nieuwjaar. De eerste feestdagen zonder haar man. Maar Irina voelde geen verdriet. Eerder opluchting.

In plaats van alles te verliezen, had ze het appartement en de toekomst van haar kind behouden. Aleksej bleef achter met schulden, verwoeste familiebanden en een lening die hij jarenlang zou moeten afbetalen.

Irina opende haar notitieboek en begon het komende jaar te plannen. Ze wilde in de zomer met Kirill naar zee. Ze waren daar al lang niet geweest. Haar zoon had het verdiend. Zij ook.

Haar telefoon trilde. Een bericht van een vriendin:

— En? Hoe is het in de rechtbank gegaan?

— Ja. Alles is voorbij. Het appartement is van ons. Aleksej is verhuisd.

— Goed gedaan. Je hebt niet opgegeven.

— Ik heb gewoon voor gerechtigheid gevochten.

Irina legde haar telefoon weg en keek naar haar slapende zoon. Kirill lag in zijn kamer, zijn favoriete knuffel tegen zich aangedrukt. Hij sliep rustig, zich niet bewust van de strijd die zijn moeder had geleverd voor hun gezamenlijke toekomst.

En ergens aan de andere kant van de stad zat Aleksej in een kamer bij zijn moeder en staarde naar het plafond. Valentina Stepanovna was al gaan slapen en had haar zoon alleen gelaten. Hij dacht na over hoe alles zo mis had kunnen gaan. Hoe een simpel plan in een ramp was veranderd.

Het appartement verloren. Het geld verloren. De familie vernietigd. Zijn zoon ziet hij maar één keer per week. Een lening voor drie jaar. De relatie met zijn moeder verslechterd. Zijn zus gekrenkt.

Aleksej wilde zich beschermen, zijn bezit veiligstellen. Maar uiteindelijk bleef hij met niets achter.

De ironie van het lot was wreed. Hij had gelachen toen hij zijn vrouw vertelde dat zij met niets zou achterblijven. Maar uiteindelijk was hij het die met niets achterbleef.

Irina leefde ondertussen rustig verder, voerde haar plannen uit en voedde haar zoon op. Ze begreep één ding: gerechtigheid bestaat. Soms moet je ervoor vechten. Maar als je niet opgeeft, overwint de waarheid.

De sleutels van het appartement lagen op de commode in de hal. Gewone metalen sleutels. Maar voor Irina waren ze symbolen van overwinning. Overwinning op bedrog, manipulatie en onrecht.

Ze deed het licht uit en ging slapen. Morgen was een nieuwe dag. Een nieuw leven. Zonder leugens, zonder verraad. Alleen zij, haar zoon en hun gezamenlijke thuis.